Gaixotasun Neuroendekapenezkoak

Taldeko ko-liderra: Javier Ruiz Martínez Dk.

Donostialdea ESI Email javier.ruizmartinez@osakidetza.eus

Taldeko ko-liderra: Myriam Barandiaran Amillano Dk.

OSI Donostialdea Email miriamjesus.barandiaranamillano@osakidetza.eus
Javier Ruiz Martínez doktoreaNeurologo Klinikoa da Donostia Unibertsitate Ospitaleko Neurologia Zerbitzuan (Donostialdea ESI), eta Medikuntza eta Kirurgian doktorea Euskal Herriko Unibertsitatean (UPV/EHU) non 2012an, doktorego sari berezia jaso zuen. Murtziako Unibertsitatean Mugimenduaren Nahasmenduak Masterra egin zuen 2011n, eta CIBERned – Neuroendekapenezko Gaixotasunen Sareko Ikerketa Biomedikoko Zentroaren ikerketa sakontzeko beka lortu zuen 2009 eta 2011 artean.
UNIBASQek irakasle gisa egiaztatua, Donostia Unibertsitate Ospitaleko Mugimenduaren Nahasmenduen Unitateko Jarduera asistentziala irakaskuntzarekin tartekatzen du laguntzaile gisa UPV/EHUko Medikuntza Fakultatean eta Neurozientzien Saileko Neurozientzietako doktorego eta master programetan. Urtero zuzentzen ditu bai gradu amaierako lanak bai Master amaierako lanak eta doktorego-tesiak ere. Biodonostia OIren Gaixotasun Neurodegeneratiboen Arloko arduraduna da, eta ikertzaile nagusi gisa zuzentzen ditu autonomia-erkidegoetako, nazioko eta nazioarteko erakundeek diruz lagundutako ikerketa-proiektuak. Lankidetzan dihardu partzuergo nazionaletan (COPPADIS) eta nazioartekoetan, hala nola MIchael J. Fox Foundationek diruz lagundutako PPMI (The Parkinson اs Progressive Markers Iniciative) azterlanean.
Gainera, Neurologiako Espainiako Sozietatearen Mugimenduaren Nahasteen taldeko kide da, Euskal Autonomia Erkidegoko Neurologia Elkartearen zuzendaritza-batzordeko kide izan da, eta ANEPen (Ebaluazio eta Prospektiba Agentzia Nazionala) proiektuen ebaluazioan eta artikuluak berrikusteko hainbat aldizkari zientifikotan laguntzen du.
Myriam Barandiaran Amillano doktorea psikologo klinikoa da. Neuropsikologia Klinikoa masterra du, Neurozientzietako doktorea da Universidad del País Vasco/Euskal Herriko Unibertsitatean (UPV/EHU), eta Espainiako Psikologoen Elkargoko Kontseilu Ofizialak Neuropsikologia Klinikoko aditu gisa egiaztatuta du. Donostia Unibertsitate Ospitaleko (Donostialdea ESI) Neurologia Zerbitzuko neuropsikologoa da, bai eta Biodonostia OIIko Gaixotasun Neuroendekapenezkoen taldeko ko-liderra ere. GENFI (Genetic FTD Iniciative) Nazioarteko Ikerketa Partzuergoan eta neuroendekapenezko prozesuen alderdi kognitiboei buruzko hainbat ikerketa-proiektutan laguntzen du. Universidad del País Vasco/Euskal Herriko Unibertsitateko (UPV/EHU), Bartzelonako Unibertsitate Autonomoko (UAB) Neuropsikologiako Master Programako eta Errioxako Nazioarteko Unibertsitateko (UNIR) Neuropsikologia eta Hezkuntza masterreko irakaslea da. Urrutiko Hezkuntzarako Unibertsitate Nazionaleko (UHUN), Kataluniako Unibertsitate Irekiko (UOC), Bartzelonako Unibertsitate Autonomoko (UAB) Neuropsikologiako masterreko ikasleak eta UPV/EHUko Psikologiako graduko eta masterreko ikasleak gainbegiratzen ditu. Dementzien ebaluazio neuropsikologikoari, jokabidearen nahasmenduen maneiuari eta terapia ez-farmakologikoei buruzko ikastaro eta ponentzia ugari eman ditu

Helburu estrategikoak

Gaixotasun neuroendekapenezkoak 60 urtetik gorako biztanleen artean ezintasunak eragiten dituzten iturri nagusietako bat dira, eta kostu handia eragiten dute osasun-sistemetan. Lan-ildo honen helburua da gaixotasun horiek eragiten dituzten faktoreak eta fisiopatologiak ezagutzea, baita gaixotasunaren kontrol sintomatikoa egiten edo gaixotasunaren garapena atzeratzen lagunduko duten eragile terapeutiko posibleak aztertzea ere. Horretarako, ikerketa traslazional bat egiten da, eta horren baitan, ikerketa klinikoak zein oinarrizkoak barne hartzen dira (animali modeloak, in vitro azterketak, azterketa genetikoak, protemikoak eta abar), diziplina anitzeko ikuspegi batetik, eta post mortem garun-irudiak eta histologikoak hartzen dira bai pazienteengan bai animali modeloetan, azterketa molekularretan, genetikoetan eta abar.

Hauek dira helburu nagusiak:

  • Gaixotasun neuroendekapenezkoen karakterizazio klinikoa, neuropsikologikoa, genetikoa eta proteomikoa.
  • Biomarkagailu diagnostikoak eta/edo ebolutiboak bilatzea.
  • Zelulen modeloak eta animali modeloak garatzea.
  • Zelula ama neuralak lortzea berprogramazioaren bitartez.
  • Gaixotasun neuroendekapenezkoen alderdi klinikoen giza fisiopatologia aztertzea, baita animali modeloetan ere.

Ikerketa-ildo nagusiak

  • Parkinson gaixotasuna.
      • Gaixotasunaren forma genetikoen eta mutazioen eramaile diren senideen azterketa.
              • Biomarkagailuen azterketa pazienteengan eta LRRK2 genearen mutazioaren eramaile asintomatikoengan.
              • Familietan forma genetiko berriak identifikatzea.
              • Parkinson gaixotasun genetikoaren historia naturala.
      • Azterketa kognitiboak eta jarrerazkoak (dementzia/narriadura kognitiboa eta bulkaden kontrolaren asaldura).
            • Bulkaden kontrolaren asalduraren karakterizazio fisiopatologikoa.
            • Bulkaden Kontrolaren Asalduraren eragina eta arrisku-faktoreak Espainian.
            • Zentro askoren arteko entsegu klinikoa Espainian, Bulkaden Kontrolaren Asaldurari buruz.
            • Parkinson gaixotasunarekin erlazionatutako narriadura kognitiboaren biomarkagailu goiztiarren azterketa.
      • Diszinesien karakterizazio fisiopatologikoa eta inpultsibitatearen asaldura animali ereduetan.
      • Erraien azterketa histopatologikoa pazienteengan eta Parkinson gaixotasuna duten senideengan.
  • Dardara esentziala.
      • Endofenotipoak bilatzea eta azterketa genomikoa eta garun-irudiarena.
  • Aldi baterako fronte-dementzia eta hainbat dementzia.
    • Progranulinaren genearen eta horrekin erlazionatutako beste gene batzuen karakterizazio klinikoa eta molekularra.
    • Hainbat asaldura molekular aldi baterako fronte-dementzietan.
  • Gaixotasun neuropsikiatrikoak: psikosia eta depresioa.
    • Psikosia: Lotura- eta/edo erlazio-azterketak eskizofrenia edo asaldura bipolarraren diagnostikoa duten familietan.
    • Depresioa: Neurohanturazko markagailuak depresioan eta tratamendua.
      • Proiektu traslazionala, arazo kliniko bat laborategian ebaluatzeko. Faktore prohanturazkoen, antihanturazkoen eta lesio naurogliala eragiten duten faktoreen neurketa ikertu nahi da depresioa duten pazienteen odol periferikoan.
    • Lehen agerpen psikotikoak.
      • Gaixotasunaz jabetzea lehen agerpen psikotikoetan. Azalpen-ereduak eta balio prediktiboa erantzun terapeutikoan.
      • Nikotinaren kontsumoa eskizofrenia berriki agertu zaien pazienteengan. Azalpen-eredu bat automedikazioaren hipotesitik abiatuta, eta gaixotasunaren garapenean duen eragina baloratzea.
    • Funtzio kognitiboak.
      • Tratamendu konbinatuaren (PegInterferón-alfa Ribavirina) eragina C hepatitisaren birusak eragindako hepatitis kronikoa duten pazienteen funtzio kognitiboetan.
    • Metabolomika eskizofrenian biomarkagailuak detektatzeko.

 

Taldekideak

Izen-abizenak
Zentroa Emaila
Patricia Alves Dias Biodonostia OII patricia.alves@biodonostia.org
Olatz Arnold García Biodonostia OII olatz.arnold@biodonostia.org
Alberto Bergareche Yarza Donostialdea ESI alberto.bergarecheyarza@osakidetza.eus
Lorea Blazquez García Biodonostia OII lorea.blazquez@biodonostia.org
Ioana Croitoru Biodonostia OII ioana.croitoru@biodonostia.org
Igone Etxeberria Arrichabal UPV/EHU igone.etxeberria@ehu.eus
Esther Fernandez Pardavila OSATEK efernandez@osatek.net
Alazne Gabilondo López Bidasoa ESI alazne.gabilondolopez@osakidetza.eus
Mikel García Puga Biodonostia OII mikel.garcia@biodonostia.org
Gorka Gereñu Lopetegi Biodonostia OII gorka.gerenu@biodonostia.org
Ana Gorostidi Pagola Biodonostia OII ana.gorostidi@biodonostia.org
Haizea Hernández Eguiazu
Biodonostia OII haizea.hernandez@biodonostia.org
Andrés Jiménez Zúñiga Biodonostia OII andres.jimenez@biodonostia.org
Ane Mínguez Olaondo Donostialdea ESI
Elisabet Mondragón Rezola Donostialdea ESI elisabet.mondragonrezola@osakidetza.eus
Saioa Moragón Rodríguez CIBERNED saioa.moragon@biodonostia.org
Fermín Moreno Izco Donostialdea ESI
Jon Ondaro Ezkurra Biodonostia OII jon.ondaro@biodonostia.org
Ane Rubio Zulaika Biodonostia OII ane.rubio@biodonostia.org
Mikel Tainta Cuezva Goierri Urola Garaia ESI mikel.taintacuezva@osakidetza.eus
Ane Velasco Bilbao Biodonostia OII ane.velasco@biodonostia.org
Ana Vinagre Aragón Donostialdea ESI ana.vinagrearagon@osakidetza.eus

Ekoizpen Zientifikoa

DETECCION DE MARCADORES DE ARN EN BIOFLUIDOS PARA EL DIAGNOSTICO DIFERENCIAL DE ENFERMEDADES NEURODEGENERATIVAS
Código: 2021333041
Investigador Principal (IP): FERMIN MORENO IZCO
Entidad Financiadora: DEPARTAMENTO DE SALUD
Fecha de Inicio: 2021-01-01
Fecha de finalización: 2021-12-31
Importe Concedido: 56.443,31 €
CARACTERIZACION DEL PROCESAMIENTO DEL ARN EN EL GLIOBLASTOMA MULTIFORME: IDENTIFICACION DE NUEVAS DIANAS MOLECULARES Y DESARROLLO DE TERAPIAS DE ARN PERSONALIZADAS
Código: 2021111061
Investigador Principal (IP): LOREA BLAZQUEZ GARCIA
Entidad Financiadora: DEPARTAMENTO DE SALUD
Fecha de Inicio: 2021-01-01
Fecha de finalización: 2024-12-01
Importe Concedido: 121.242,00 €
EVALUATION OF CRISPR-DCAS13 SYSTEM AS A PRECISION MEDICINE APPROACH FOR GLIOBLASTOMA MULTIFORME / EL SISTEMA CRISPR-DCAS13 COMO UNA NUEVA ESTRATEGIA DE MEDICINA DE PRECISIÓN PARA EL GLIOBLASTOMA MULTIFORME
Código: AECC21/1001
Investigador Principal (IP): LOREA BLAZQUEZ GARCIA
Entidad Financiadora: ASOCIACION ESPAÑOLA CONTRA EL CANCER
Fecha de Inicio: 2021-10-01
Fecha de finalización: 2024-09-30
Importe Concedido: 246.800,00 €
INVESTIGACION EN SISTEMAS DE DIAGNOSTICO AVANZADOS, HACIA UNA SALUD PERSONALIZADA. ZURETZAT
Código: ZL-2021/00051
Investigador Principal (IP): ANA GOROSTIDI PAGOLA
Entidad Financiadora: DEPARTAMENTO DE DESARROLLO ECONOMICO, SOSTENIBILIDAD Y MEDIO AMBIENTE
Fecha de Inicio: 2021-04-01
Fecha de finalización: 2022-02-28
Importe Concedido: 0,00 €
PROGRAMA DE MEJORA DE LA CALIDAD ASISTENCIAL AL PACIENTE CON ENFERMEDAD DE PARKINSON Y OTROS PARKINSONISMOS DURANTE EL INGRESO HOSPITALARIO.ORGANIZACION DE LA ASISTENCIA Y CREACION DE UN CIRCUITO DE ATENCIÓN ESPECIALIZADO
Código: 21BU214
Investigador Principal (IP): ANA VINAGRE ARAGON
Entidad Financiadora: DEPARTAMENTO DE SALUD
Fecha de Inicio: 2020-10-01
Fecha de finalización: 2021-09-30
Importe Concedido: 4.553,75 €
PHOSPHO-PROTEOME ANALYSIS OF PBMCs IN LRRK2 MUTATION CARRIERS: EXPANSION &VALIDATION OF FINDINGS OF THE BARCELONA LRRK2 BIOREPOSITORY
Código: 2020/MJFF/PROTEOMICS
Investigador Principal (IP): JAVIER RUIZ MARTINEZ
Entidad Financiadora: THE MICHAEL J. FOX FOUNDATION FOR PARKINSON'S RESEARCH
Fecha de Inicio: 2021-08-01
Fecha de finalización: 2023-08-01
Importe Concedido: 27.197,86 €
ESTUDIO MULTICENTRICO PARA LA VALIDACION DE LA TOMOGRAFIA DE COHERENCIA OPTICA MACULAR COMO BIOMARCADOR DIAGNOSTICO Y PRONOSTICO EN LOS SINDROMES PARKINSONIANOS
Código: 2019111100/BD
Investigador Principal (IP): JAVIER RUIZ MARTINEZ
Entidad Financiadora: DEPARTAMENTO DE SALUD
Fecha de Inicio: 2019-11-30
Fecha de finalización: 2022-11-30
Importe Concedido: 26.585,00 €
TRATAMIENTO MULTIDISCIPLINAR DE LOS TRASTORNOS DEL MOVIMIENTO DE ORIGEN FUNCIONAL
Código: 20BU212
Investigador Principal (IP): ELISABET MONDRAGON REZOLA
Entidad Financiadora: OSI DONOSTIALDEA
Fecha de Inicio: 2019-10-01
Fecha de finalización: 2022-06-30
Importe Concedido: 12.386,00 €
B12 EN ENFERMEDAD DE PARKINSON IDIOPATIA Y ASOCIADA A LRRK2: CORRELACION CLINICA Y EVALUACION DE EFICACIA PRECLINICA DE ANALOGOS DE B12 EN UNA PLATAFORMA BASADA EN EL MODELO DE COHESION CENTROSOMAL
Código: PI19/01653
Investigador Principal (IP): JAVIER RUIZ MARTINEZ
Entidad Financiadora: ISCIII INSTITUTO DE SALUD CARLOS III
Fecha de Inicio: 2020-01-01
Fecha de finalización: 2022-12-31
Importe Concedido: 111.320,00 €
DISEÑO DE BIOMARCADORES PARA DEMENCIA FRONTOTEMPORAL ASOCIADA A MUTACIONES EN GRN
Código: PI19/01637
Investigador Principal (IP): FERMIN MORENO IZCO
Entidad Financiadora: ISCIII INSTITUTO DE SALUD CARLOS III
Fecha de Inicio: 2020-01-01
Fecha de finalización: 2022-12-31
Importe Concedido: 107.690,00 €
EVALUACION DEL SISTEMA CRISPR-DCAS13 COMO ESTRATEGIA DE MEDICINA PERSONALIZADA EN ENFERMEDADES NEURODEGENERATIVAS:ESTUDIOS IN VITRO Y EN UN MODELO ANIMAL DE ATROFIA MUSCULAR ESPINAL (AME)
Código: PI19/00468
Investigador Principal (IP): LOREA BLAZQUEZ GARCIA
Entidad Financiadora: ISCIII INSTITUTO DE SALUD CARLOS III
Fecha de Inicio: 2020-01-01
Fecha de finalización: 2022-12-31
Importe Concedido: 183.920,00 €
SPORT EPIGENETICS.BONO TECNOLOGICO 2018 - KIROLDNA
Código: 0429/2018/0164
Investigador Principal (IP): ANA GOROSTIDI PAGOLA
Entidad Financiadora: FOMENTO DE SAN SEBASTIAN SA
Fecha de Inicio: 2019-01-23
Fecha de finalización: 2019-04-30
Importe Concedido: 12.500,00 €
BONO TECNOLOGICO 2016 - SOMAPROBES
Código: 02433/2016/0166
Investigador Principal (IP): ANA GOROSTIDI PAGOLA
Entidad Financiadora: FOMENTO DE SAN SEBASTIAN SA
Fecha de Inicio: 2016-11-25
Fecha de finalización: 2017-06-07
Importe Concedido: 4.550,00 €
NIVELES DE ACIDO URICO Y OTROS METABOLITOS PLASMATICOS Y EL RIESGO DE DESARROLLAR ENFERMEDAD DE PARKINSON EN LAS COHORTES DE GUIPUZCOA NAVARRA Y MURCIA DEL ESTUDIO PROSPECTIVO EUROPEO SOBRE NUTRICION Y CANCER EPIC
Código: 2016111098
Investigador Principal (IP): ALBERTO BERGARECHE YARZA
Entidad Financiadora: DEPARTAMENTO DE SALUD
Fecha de Inicio: 2016-12-01
Fecha de finalización: 2020-12-31
Importe Concedido: 72.848,00 €
LA ESCLEROSIS LATERAL AMIOTROFICA COMO ENFERMEDAD METABOLICA ESTUDIO DE MECANISMOS PATOGENICOS Y APROXIMACION TERAPEUTICA
Código: 2015111122
Investigador Principal (IP): FRANCISCO JAVIER GIL BEA
Entidad Financiadora: DEPARTAMENTO DE SALUD
Fecha de Inicio: 2015-12-15
Fecha de finalización: 2018-02-04
Importe Concedido: 48.000,00 €
DETERIORO COGNITIVO EN LA ENFERMEDAD DE PARKINSON:CORRELATO HISTOLOGICO DEL HIPOMETABOLISMO Y LA ATROFIA CEREBRAL EN UN MODELO ANIMAL Y EFECTO DE LA ESTIMULACION COGNITIVA EN PACIENTES
Código: PI14/00763
Investigador Principal (IP): MARIA CRUZ RODRIGUEZ OROZ
Entidad Financiadora: ISCIII INSTITUTO DE SALUD CARLOS III
Fecha de Inicio: 2015-01-01
Fecha de finalización: 2018-12-31
Importe Concedido: 86.515,00 €