Gaixotasun Hepatikoak

Responsable de Grupo: Jesús María Bañales Asurmendi Dk.

Biodonostia OII. Ikerbasque Research Fellow. jesus.banales@biodonostia.org
Jesus Bañales Asurmendi doktorea Biokimikan doktorea da (2006), eta Biodonostia OIIko Gaixotasun Hepatikoen taldeko liderra Ikerbasque Research Professor eta Miguel Servet II Ikertzaile gisa, bai eta CIBERehd – Gaixotasun Hepatikoen eta Digestiboen Sareko Ikerketa Biomedikoko Zentroko kidea ere. Horrez gainera, Bañales doktorea Unibertsitateko irakasle titularra da ANECAk egiaztatuta, eta Medikuntza/Zientzietako irakasle elkartua da Mayo Clinic erakundean (Rochester, AEB), Nafarroako Unibertsitatean (Iruña) eta Andinako Unibertsitatean (Bogota, Kolonbia). Guztira 14 doktorego-tesi eta 9 master amaierako lan (MAL) zuzendu ditu, eta Estatuko eta nazioarteko organismoek (ISCIII, EU H2020, La Caixa, AECC, eta abar) finantzatutako 40 proiektu baino gehiagotako ikertzaile nagusia da.
Bañales doktoreak 152 artikulu zientifiko baino gehiago ditu argitaratuta eragin handiko aldizkarietan, aldizkari zientifikoetako (Nat Rev Gastroenterol Hepatol, J Hepatol, Hepatology, Liver Transplantation, Cells) Argitalpen Batzordeko kidea edo editore elkartua da, 5 patenteren asmatzailekidea da eta bere karrera zientifikoak Estatuko eta nazioarteko hainbat sari jaso ditu (EASL, UEG, AECC, etab.).

Helburu estrategikoak

Gibela da giza gorputzaren organorik handiena eta organo garrantzitsuenetako bat da maila fisiopatologikoan. Bi zelula epitelial motek osatzen dute: hepatozitoek eta kolangiozitoek. Hepatozitoak gibelaren masaren % 70-80 dira eta funtsezko prozesu fisiologikoetan parte hartzen dute, besteak beste: drogen desintoxikazioan, kolesteloralen eta behazun-gatzen sintesian eta behazun primarioaren sorreran. Kolangiozitoak, bestalde, behazun-hodiak osatzen dituzten zelulak dira eta hepatozitoen hodixketan sortutako behazunaren osaera eta fluxua modulatzen dute. Gibeleko zelulen populazioaren % 3-5 bakarrik dira kolangiozitoak, baina behazun-fluxuaren % 30 arte sortzen dute, alkalinizazioa eta fluidifikazioa induzituz.

Hepatopatia izeneko gaixotasun mota desberdinek zuzenean zein zeharka eragin dezakete gibela. Gaur egun, gaixotasun horiek dira munduko heriotzen bosgarren arrazoia. Hepatopatia garrantzitsuenen artean hauek aipa daitezke: jatorri birikoa dutenak [C hepatitisa (HCV) eta B hepatitisa (HBV)], jatorri alkoholikoa dutenak (ALD), gantz ez-alkoholikoa (NAFLD), genetikoa (polikistosi hepatikoa eta hemokromatosia) eta autoinmunea (hepatitis autoinmunea, behazun-zirrosi primarioa eta kolangitis esklerosante primarioa). Hepatopatia horiek kroniko bihurtzen direnean, zirrosia eta/edo gibeleko minbizia garatzea gerta daiteke. Adibidez: kartzinoma hepatozelularra (HCC) eta/edo kolangiokartzinoma (CCA).

Gure Ikerketa Taldeak egindako apustu garrantzitsuenetako bat, pazienteen beharrak oinarrian dituen ikerketa bultzatzea da. Horretarako, lan egiteko modu berriak eta berritzaileak sustatzen dira bertatik, aipatutako gaixotasunak prebenitzen eta sendatzen lagunduko duten aurrerapen zientifikoak pazienteei ahalik eta modurik eraginkorrenean eta azkarrean helarazteko. Hori da gure helburua eta ikerketa-ildo bat baino gehiago garatzen dugu taldean berau betetzeko.

Ikerketa-ildo nagusiak

  • Fibrosia, Zirrosia eta Hepatokartzinoma: Kalte hepatiko kronikoa fibrosi hepatikoaren mailakako hazkunde batek bereizten duen patologia bat da. Patologia hori garatuz gero, gaixotasunaren fase aurreratuak ager daitezke, hala nola zirrosia, eta azken lekuan gibeleko minbizia edo hepatokartzinoma. Milioika pertsona eragiten ditu gaixotasun honek mundu osoan eta askotariko etiologia du (adib.: dieta gantzatsua, birusak, autoinmunitatea, drogak, alkohola, mutazioak, asaldura epigenetikoak eta abar).
    • Estudio tanto en modelos in vitro como in vivo de los mecanismos moleculares involucrados en la aparición y desarrollo del daño hepático crónico, y la búsqueda de nuevas herramientas terapéuticas para su prevención y/o tratamiento.
    • Estudios clínicos para mejorar el tratamiento de la hepatitis crónica por virus C.
    • Evaluación de diferentes test no invasivos como métodos de diagnóstico y monitorización de la fibrosis hepática (ej. resonancia magnética).
  • Kolangiokartzinoma: Kolangiokartzinomak (CCA) behazun-traktuan sortzen diren tumoreak dira. Gero eta eragin handiagoa dute mundu osoan eta aukera terapeutiko gutxi daude gaixotasuna sendatzeko, diagnostikoa berandu egiten delako eta kimioerresistentzia handia duelako. CCAren etiologia ezezaguna da. Dena den, behazun-hantura kronikoak eta behazun-azidoen maila altuek zerikusi handia dute minbizi mota honen garapenean
    • Tumore mota honen agerpenean eta garapenean inplikatutako mekanismo molekularrak eta kimioerresistentzia altuaren arrazoiak argitzea.
    • Estrategia terapeutiko berriak bilatzea.
  • Hepatopatia alkoholikoa: Espainiako biztanleen % 2-16 inguruk alkohol gehiegi kontsumitzen dutela kalkulatzen da. Alkoholak urtean 12.000 heriotza eragiten ditu Espainian, hau da, guztizko heriotza-tasaren % 4,5. Alkoholismoa garatzeko edo alkohol gehiegi kontsumitzeko aldez aurretiko joera eragiten duten faktore biologikoak, kulturalak, sozialak eta genetikoak deskribatu dira
    • Polimorfismo genetikoak eta alkoholaren gehiegizko kontsumoarekin lotutako ingurumen-faktoreak aztertzea, eragina prebenitzeko.
  •  Esteatosi ez-alkoholikoa: Gibel gantzatsuaren gaixotasuna ere deitzen zaio. Gantz-azidoen metatze intrahepatozitarioa da bere ezaugarri nagusia eta egoera patologiko oldarkorragoak ekar ditzake, hala nola estetohepatitisa eta/edo hepatokartzinoma. Herrialde garatuetan % 3-24 arteko prebalentzia du. Obesitatea eta diabetesa azpimarra daitezke gaixotasunaren garapenari laguntzen dioten faktore gisa.
    • In vitro eta in vivo modeloen bitartez, patologia honen agerpenean eta garapenean nahastutako mekanismo molekularrak zehaztea eta gaixotasuna tratatzeko terapia berriak bilatzea.
    • Metodo ez-inbaditzaile berriak garatzea, pazienteengan gantz intrahepatikoa kuantifikatzeko (adib.: erresonantzia magnetikoa), eta modu horretara, gaixotasunaren diagnostikoa eta monitorizazioa hobetzeko.
  • Gainkarga ferrikoa: Herentziazko hemokromatosia da gainkarga ferrikoaren modalitate ohikoena. Bere diagnostikoa hobetu egin da 1996an Feder et al. adituek HFE genea isolatu eta gaixotasunarekin erlazionatutako mutazioak aurkitu zituztenetik. Dena den, paziente askok dute azterketa genetiko negatiboa eta, ondorioz, diagnostikoa baieztatu egin behar zaie. Horretarako, burdinak gibelean duen kontzentrazioa (BGK) kuantifikatu behar da, eta orain arte, biopsia hepatikoaren bitartez egin izan da.
    • Gainkarga ferrikoaren diagnostikoa egiteko eta bere tratamenduaren monitorizazioa egiteko teknika ez-inbaditzaileak garatzea eta horien balioa ebaluatzea (erresonantzia magnetikoa).
    • Gainkarga ferrikoarekin erlazionatutako gene berrien azterketa.

Taldekideak

Izena-abizenak Zentroa Emaila
Aloña Agirre Lizaso IIS Biodonostia alona.agirre@biodonostia.org
Ignacio Aguirre Allende OSI Donostialdea ignacio.aguirreallende@osakidetza.eus
Edurne Almandoz Cortajarena IIS Biodonostia edurne.almandozcortajarena@osakidetza.org
Jose María Alustiza Echeberria OSATEK jmalustiza@osatek.es
Juan Ignacio Arenas Ruíz Tapiador OSI Donostialdea juanignacio.arenasruiztapiador@osakidetza.eus
Adolfo Beguiristain Gómez OSI Donostialdea adolfo.beguiristaingomez@osakidetza.eus
Javier Caballero Camino IIS Biodonostia
Agustin Castiella Eguzkiza OSI Bajo Deba agustin.castiellaeguzkiza@osakidetza.eus
Nuno André Da Silva Paiva
Mª Dolores De Juan Echavarri OSI Donostialdea mdolores.dejuanechavarri@osakidetza.eus
Anne Echebarria Estébanez IIS Biodonostia anne.echebarria@biodonostia.org
Lander Gallego Otaegui OSI Donostialdea
Raúl Jiménez Agüero OSI Donostialdea raul.jimenezaguero@osakidetza.eus
Adelaida Lacasta Muñoa OSI Donostialdea adelaida.lacastamunoa@osakidetza.eus
Ana Landa Magdalena OSI Donostialdea ana.landamagdalena@osakidetza.eus
Ainhoa Lapitz Dambolenea IIS Biodonostia ainhoa.lapitz@biodonostia.org
Enara Markaide García IIS Biodonostia enara.markaide@biodonostia.org
Irene Olaizola Rebe IIS Biodonostia irene.olaizola@biodonostia.org
Paula Olaizola Rebe IIS Biodonostia paula.olaizola@biodonostia.org
Tania Pastor Bonel OSI Donostialdea tania.pastorbonel@osakidetza.eus
Maria Jesús Perugorria Montiel UPV-EHU matxus.perugorria@biodonostia.org
Ioana Riaño Fernandez OSI Donostialdea ioana.rianofernandez@osakidetza.eus
Pedro Miguel Rodrigues IIS Biodonostia pedro.rodrigues@biodonostia.org
Inmaculada Ruíz Montesinos OSI Donostialdea
María Emma Salvador Pardo OSATEK
Eva Zapata Morcillo OSI Debabarrena

Ekoizpen Zientifikoa

Proiektuak

Eraikitzen ari den orrialdea.
Proiektuak eta Patenteak erakusteko lanean ari gara.
Barkatu eragozpenak.