Ingurumen Epidemiologia eta Haurren Garapena

Taldeko ko-liderra: Jesús Ibarluzea Maurolagoitia Dk.

Osasun Saila – Gipuzkoako Osasun eta menpekotasunak Ordezkaritza
Gipuzkoako Osasun Saila Zuzendariordetza
Email mambien3-san@euskadi.eus

Taldeko ko-liderra: Aitana Lertxundi Manterola Dk.

Universidad del País Vasco - Euskal Herriko Unibertsitatea Email aitana.lertxundi@ehu.eus
Jesús Ibarluzea Maurolagoitia dk. biologoa eta psikologoa da (Universidad del País Vasco/Euskal Herriko Unibertsitatea, UPV/EHU), MSc da Ingurumen Osasunean (Puerto Ricoko Osasun Publikoaren Eskola), Ingurumen Ingeniaritza masterra du eta Osasun Publikoan doktorea da (Universidad del País Vasco/Euskal Herriko Unibertsitatea, UPV/EHU). Gaur egun Eusko Jaurlaritzako Osasun Saileko Gipuzkoako Osasun Publikoaren eta Adikzioen Zuzendariordetzan lan egiten du eta Biodonostia OIIko Epidemiologia eta Osasun Publikoaren Arloko liderra eta Ingurumen Epidemiologia eta Haurren Garapena ikerketa-taldearen arduraduna da. Bere jarduera nagusiki ingurumen-faktoreek, adiera zabalenean hartuta, haurren eta gazteen garapen fisikoan eta neuropsikologikoan duten eraginera (INMA – Haurrak eta Ingurumena proiektua) bideratzen da.
Ibarluzea doktorea Osasun Publikoa eta Osasun Psikologia Orokorra masterretako irakaslea da, eta, gainera, hainbat doktorego-tesi zuzentzen ditu. Ibarluzea doktorea UPV/EHUko Psikologia Fakultateko ikertzaile laguntzailea da, bai eta Carlos III.a Osasun Institutuko CIBEResp – Epidemiologia eta Osasun Publikoaren Sareko Ikerketa Biomedikoko Zentroko Osasun Publikoaren arloko 28. taldeko ikertzaile nagusia ere. 140 argitalpen ditu inpaktu handiko aldizkarietan (>% 80 Q1-en eta % 66 D1en). Bere H indizea 39 da.
Aitana Lertxundi Manterola dk. UPV/EHUko (Medikuntza Fakultatea) Medikuntza Prebentibo eta Osasun publikoko irakasle agregatua da, UPV/EHUko (Basque-Environmental Health Research Group (B-EHRG)) ikerketa-taldeko Nerea Lertxundirekin batera IPa, Biogipuzkoa Institutuko Ingurumen Epidemiologia eta Haur Garapeneko ikerketa-taldeko CO-IPa eta CIBERESPeko 28. taldea. 18 urte daramatza ingurumen-epidemiologiaren ildoan lanean. 2007tik INMA proiektuan aktiboki parte hartzen du, Jesus Ibarluzearekin koordinatuta. Europako hainbat proiektutan parte hartu du (ESCAPE, HIWATE eta LifeCycle). Eragin bibliometriko handiko aldizkarietan 100 argitalpen baino gehiago ditu (horietatik % 80 Q1 aldizkarikoak dira), eta proiektu autonomiko eta nazionalen IP-kolaboratzailea da (FIS), baita hainbat administraziorekin kontratuak ere (Foru Aldundia, Osasun Saila, Eusko Jaurlaritzako Hirigintza eta Ingurumen Saila edo Kutxa Fundazioa). Ikerketa-egonaldiak: doktoratu aurrekoa Florentziako Unibertsitatean, Estatistika Sailean eta doktoratu ondokoa Kopenhageko Unibertsitatean, Osasun eta Medikuntza Zientzien Saila, Danimarka.
ORCID. 

Helburu estrategikoak

INMA proiektua (haurrak eta ingurumena). Zentro askoren artean garatzen den jarraipen-proiektu bat da eta Menorca, Sabadell, Granada, Valentzia, Asturias eta Gipuzkoako kohorteek parte hartzen dute. Ingurumen-eragileen aurreko esposizioaren eta haurren garapenaren arteko erlazioa aztertzen da. Haurdun dauden amen eta beren seme-alaben kohortearen jarraipen-faseak egin dira, haurdunaldian (hiru hilean behin), erditzean, urtebetera eta 2. urtean eta 4. urtean. 7. eta 10. urteen faseen jarraipena egin nahi da, halaber.

  • Jaio eta lehen urtetik laugarrenera, ohiko kutsatzaileekiko esposizioa deskribatzea: kutsadura atmosferikoa, ura desinfektatzeko produktuetatik eratorritako kutsadura. Kutsatzaile horiek denboran duten bilakaera aztertzea.
  • Jaio aurreko eta jaio ondorengo kutsatzaile atmosferikoekiko eta kontsumitzeko uretako kutsatzaileekiko esposizioaren eta garapen fisikoaren eta neuroportaerazkoaren arteko erlazioa neurtzea, bizitzako 2. urtean eta 4.ean.
  • Jaio aurretik KOI eta metal astunen (zilbor-hestea) moduko kutsatzaileekiko esposizioaren eta bizitzako 2. urteko eta 4. urteko garapen neuroportaerazkoaren arteko erlazioa neurtzea. Jaio eta lehen urtean lortutako emaitzekin alderatuko da.
  • Hainbat alderdiren kalitateak duen garrantzia ebaluatzea: familia-ekologia, gurasoen adimena, gizarte-laguntzako sarea eta gizarte-mailak garapen neuroportaerazkoan, determinatzaile soziodemografikoak, osasuna eta ohitura osasungarriak: haurdunaldia eta lehen haurtzaroa.
  • Azterketa horren datuak beste INMA kohorte batzuetan lortutakoekin bateratzea.

Ikerketa-ildo nagusiak

  • Ingurumeneko kutsadura atmosferikoa, ur-kontsumoa eta dieta eta osasuna.
  • Barruko eta kanpoko kutsadura atmosferikoaren eta kontsumoko/bainurako uren kutsadura atmosferikoaren ondorioak neurogarapenean eta arnas gaixotasunetan.
  • Jaio aurreko eta bizitzako lehen urteetan KOI, disruptore endokrino eta metal astunen gisako kutsatzaileekiko esposizioaren eta garapen neuroportaerazkoaren arteko erlazioa haurtzaroan.
  • Garapen neuroportaerazkoaren eta familia-ingurunearen (Etxadi-Gangoiti), eskola-ingurunearen eta haurtzaroko hainbat eskalaren alderdiak baloratzeko eskalak eta testak garatzea, aplikatzea eta/edo egokitzea. Familiaren egituraren eta funtzionamenduaren eta garapen kognitiboaren arteko erlazioa.
  • Determinatzaile soziodemografikoak eta osasuna haurdunaldian eta lehen haurtzaroan.
  • Obesitatea eta asaldura metabolikoa haurtzaroan.
  • Ingurumen-eragile fisikoen eta osasunean duten eraginaren ebaluazioa.

Taldekideak

Izen-abizenak
Zentroa Emaila
Joana Acha Morcillo UPV – EHU joana.acha@ehu.eus
Jon Iñaki Alvarez Uriarte Zuzendari Ordetza Osasun Publikoa ji-alvarezuriarte@euskadi.eus
Ainara Andiarena Villaverde UPV – EHU ainara.andiarena@ehu.es
Enrique Arranz Freijo UPV – EHU e.arranzfreijo@ehu.es
Ane Arregi Otxotorena UPV – EHU
Mikel Ayerdi Barandiaran Osasun Saila – Zuzendari Ordetza OP Gipuzkoa m-ayerdi@euskadi.eus
Aitziber Azurmendi Imaz UPV – EHU aitziber.azurmendi@ehu.eus
Izaro Babarro Vélez UPV – EHU
Florencia Barreto Zarza UPV – EHU flor.barreto@ehu.eus
Ziortza Barroeta Legarreta UPV/EHU ziortza.barroeta@ehu.eus
Ainhoa Bereziartua Aranzabal Biodonostia OII
Eduardo Fano Ardanaz          UPV – EHU eduardo.fano@ehu.es
Gonzalo García-Baquero Moneo Osasun Saila – Zuzendari Ordetza OP Gipuzkoa ggbmoneo@ciberesp.es
Amaia Irizar Loibide UPV – EHU
Alba Jimeno Romero
Biogipuzkoa OII alba.jimenoromero@bio-gipuzkoa.eus
Nerea Lertxundi Iribar UPV – EHU nerea.lertxundi@ehu.es
Aitana Lertxundi Manterola      UPV – EHU aitana.lertxundi@ehu.eus
Leire Luque García UPV – EHU lluque001@ikasle.ehu.eus
Maialen Otamendi Garitano UPV – EHU maialen.otamendi@ehu.eus
Ane San Román Martínez Osasun Saila – Zuzendari Ordetza OP Gipuzkoa ane-sanroman@euskadi.eus
Manuel Sánchez de Miguel UPV – EHU manu.sanchez@ehu.es
Loreto Santa Marina Rodríguez  Osasun Saila – Zuzendari Ordetza OP Gipuzkoa l-santa@euskadi.eus
Mikel Subiza Pérez UPV-EHU
Nerea Urbieta Macazaga Osasun Saila – Zuzendari Ordetza OP Gipuzkoa
Oscar Vegas Moreno UPV – EHU o.vegas@ehu.es
Carlos Zabaleta Camino Goierri-Urola Garaiko ESI carlos.zabaletacamino@osakidetza.eus
Miren Begoña Zubero Oleagoitia UPV – EHU mirenbegona.zubero@ehu.eus

Ekoizpen Zientifikoa