Gaixotasun Kroniko eta Transmitigarrien Epidemiologia

Responsable de Grupo: Pilar Amiano Etxezarreta

Osasun Saila – Gipuzkoako Osasun eta menpekotasunak Ordezkaritza
Gipuzkoako Osasun Saila Zuzendariordetza
epicss-san@euskadi.eus
Pilar Amiano Etxezarreta doktorea Farmazian lizentziatua da Santiago de Compostelako Unibertsitatean, Osasun Publikoa eta Ingurumena masterra egin zuen Bruselako Unibertsitate Librean. 2019tik Biodonostia OIIko Gaixotasun Kroniko eta Transmitigarrien Epidemiologia ikerketa-taldearen arduraduna da, eta, aldi berean, Eusko Jaurlaritzako Osasun Publikoaren eta Adikzioen Zuzendariordetzako kidea. Carlos III.a Institutuko Epidemiologiaren eta Osasun Publikoaren Sareko Ikerketa Biomedikoko Zentroko kidea da, eta Gaixotasun Kroniko eta ez-transmitigarrien eta Nutrizio Epidemiologian espezializatua dago. Europako EPIC. European Prospective Investigation into Cancer proiektuko eta CIBEResp zentroaren zeharkako proiektua den MCC-Spain, Multicaso-control ikerketako Gipuzkoako ikertzaile nagusia da. 300 argitalpen baino gehiago ditu inpaktu handiko aldizkarietan.
Hainbat azpiproiektutan elkarlanean jarduten du EPIC Europa (INTER-Act, PANACEA-project, ESCAPE, EPIC HEART ó Neuro- EPIC) proiektuaren esparruan; estatuan EPIC eta MCC-Spain proiektuen esparruan; eta hemen INMA (Haurtzaroa eta Ingurumena) sareko ikerketa-taldeko kidea da. 2020ko martxotik Gipuzkoako Osasun Publikoaren eta Adikzioen Zuzendariordetzako Epidemiologia Unitatean ere laguntzen du: Covid-19 kontaktuen eta kasuen ikerketan, erkidegoko agerraldien kudeaketan eta kasuen kudeaketarako emaitzen interpretazioan.

Helburu estrategikoak

  • Gaixotasun kronikoak kontrolatzeko eragin zuzena edukiko duten ezaguera zientifikoak sortzea, gaixotasun kronikoak baitira osasun-galeraren eta Osasun Zerbitzuak erabiltzeko arrazoi nagusiak. Halaber, gaixotasun transmitigarriei buruzko ezaguerak sortu nahi dira, Osasun Administraziotik egiten diren jardueren euskarri izateko.
  • Bikaintasuneko elkarlaneko ikerketa sustatzea talde desberdinen artean, baita ikerlarien artean ere, jardueren nazioartekotzea bultzatzea eta ikerlarien gaitasun zientifikoak hobetzeko estrategiak garatzea.
  • Egindako esku-hartzeen eraginkortasuna ebaluatzea, Osasun Publikoaren zerbitzuen ikuspegitik.
  • Ezaguerak EOSra helarazten laguntzea, osasun-politikak diseinatzeko eta ezartzeko.

Helburu espezifikoak

Epidemiologia-ildoa eta gaixotasun transmitigarrien zaintza:

  • Euskal Autonomia Erkidegoko (EAE) seroprebalentziari buruzko inkesta.
  • Gripearen aurkako txertoaren (cycEVA) eraginkortasuna aztertzea.
  • Tuberkulosia eta gizarte-desberdintasunak Gipuzkoan 2003-2009 aldian.
  • EAEn noizbehinkako Creutzfeldt-Jakob kasuen eragin altua aztertzea.

Epidemiologia-ildoa eta gaixotasun kronikoen kontrola:

  • Osasun-esparruan eta udal-mailan bateratuta garatzeko estrategia, adineko pertsona ahulen artean ariketa fisikoa sustatzeko. Tipi-tapa.
  • BGBK-k eta ASMAk Gipuzkoan duten banaketaren azterketa.
  • Escape (European Study of Cohorts for Air Pollution Effects).
  • Ekitatearen, aldakortasunaren eta emaitzen ebaluazioa zentroen eta autonomia-erkidegoen artean Espainian.
  • Eskualdekako minbizi-profilak lantzea.
  • Gizarte- eta ekonomia-desberdintasunak minbizi-arriskuan.
  • EAEn bularreko minbizia goiz detektatzeko programak osasunera ekarritako onura eta programaren kostua ebaluatzea biztanleen artean.
  • MCC-SPAIN Biztanleriaren kontrola egiteko kasu askoko azterketa; Espainian eragin handia duten tumoreak barne hartzen dira.
  • Kutsatzaileak eta minbizia: esposizio-biomarkagailuak, suszeptibilitate genetikoa eta kalte goiztiarraren markagailuak.
  • Gaixotasun kardiobaskularren epidemiologia. EPIC-Heart eta EPIC-CVD proiektuekin lotutakoak. Alkohol-kontsumoaren, aragi/proteinen kontsumoaren eta arrain/omega-3 kontsumoaren erlazioaren azterketa, EPICen Espainiako kohortean
  • EAEn bizi diren 64 urtetik gorako pertsonen istripuen zaintza, zaintza-sare baten bitartez.
  • Zahartzea eta gaixotasun neuroendekapenezkoak.

Adineko pertsonen sare sozialak: identifikazioa, karakterizazioa eta osasunarekin erlazionatutako bizi-ohiturekiko erlazioa.

Nutrizio-epidemiologiaren ildoa:

  • Alkoholaren kontsumoa eta suszeptibilitate genetikoa: Kasua-kontrola azterketa.
  • EPic-soft-en garapena: dieta ebaluatzeko metodologia.

Ikerketa-ildo nagusiak

  • Epidemiologia eta gaixotasun infekzioso eta transmitigarrien zaintza:
    • Gripea.
    • Etiologia birikoko gaixotasun inmunoprebenigarriak (elgorria, errubeola eta parotiditisa) edo etiologia bakterianoa dutenak (kukutxeztula, gaixotasun neumokozikoa edo meningokozikoa).
    • Agerraldi epidemikoak.
    • Tuberkulosia.
  • Epidemiologia eta gaixotasun kronikoen kontrola:
    • Minbiziaren ingurumen-determinatzaileak eta determinatzaile genetikoak, kardiobaskularrak eta diabetesa.
    • Gizarte-eragin handiko hainbat asaldura kroniko.
    • Elikadura-jokabideak eta osasunaren gaineko eragina.
    • Epidemiologia eta istripuzko lesioen prebentzioa.
    • Arreta-kalitatearen eta bizi-kalitatearen ebaluazioa.
    • Desberdintasunak osasunean gizarte-mailaren, generoaren desberdintasun geografikoen eta inguruko desberdintasunen arabera.
    • Gaixotasun neuroendekapenezkoen epidemiologia. Parkinson gaixotasuna eta Alzheimer gaixotasuna eta hainbat nahasmendu kognitibo.
    • Genetika-ingurumena elkarreragina gaixotasun kronikoetan.
  • Nutrizio-epidemiologia:
    • Dieta eta gaixotasun kronikoak: minbizia, kardiobaskularrak edo diabetesa.
    • Ikerketa dieta ebaluatzeko metodologian: tresna berriak.
    • Dietaren ebaluazioa kasua-kontrola azterketa epidemiologikoetan eta kohorteetan

Taldekideak

Izen-abizenak Zentroa Emaila
Eunate Abilleira Cillero Zuzendari Ordetza Osasun Publikoa
Jone Miren Altzibar Arotzena Donostialdea ESI
Miguel Ángel Azpiri Luzar Osasun Saila – Gipuzkoako Osasun Publikorako Zuzendariordetza koor-tolosa@euskadi.eus
Leire Gil Majuelo Osasun Saila – Gipuzkoako Osasun Publikorako Zuzendariordetza l-gil@euskadi.eus
Jose Fernando Goñi Irigoyen Osasun Saila – Gipuzkoako Osasun Publikorako Zuzendariordetza
f-goni@euskadi.eus
Liher Imaz Goienetxea Osasun Saila – Gipuzkoako Osasun Publikorako Zuzendariordetza l-imazgoienetxea@euskadi.eus
Arantza López de Munain Marqués Dep.Salud – Subdirección Salud Pública de Gipuzkoa
Olatz Mokoroa Carollo Osasun Saila – Gipuzkoako Osasun Publikorako Zuzendariordetza o-mokoroa@euskadi.eus
Rosa María Sancho Martínez Osasun Saila – Gipuzkoako Osasun Publikorako Zuzendariordetza r-sanchomartinez@euskadi.eus
Cristina Sarasqueta Eizaguirre Donostialadea ESI cristina.sarasquetaeizaguirre@osakidetza.eus
Carmen Urtiaga Martín Osasun Saila – Gipuzkoako Osasun Publikorako Zuzendariordetza koor-zarautz@euskadi.eus

 

Ekoizpen Zientifikoa

Proiektuak

Eraikitzen ari den orrialdea.
Proiektuak eta Patenteak erakusteko lanean ari gara.
Barkatu eragozpenak.